Nhà nhiều sách sẽ phải có không gian lưu trữ, bảo quản. Để lâu sách còn bị ẩm mốc. Thời gian đọc (sử dụng) sách thì rõ ràng là rất ít so với thời gian sách nằm không tại chỗ của nó. Nhưng sách là thứ đồ dùng đặc biệt, dùng ít chưa chắc đã ít giá trị.
Mỗi lần dọn nhà, chuyển nhà, sắp xếp lại phòng có sách…là 1 lần bới tung lên và xếp đặt lại, cũng tốn nhiều công sức. Mà chả thể nào có 1 cách sắp xếp sách sao cho chuẩn. Không có tiêu chuẩn nào của việc xếp đặt sách. Tốt nhất là sách của ai người đó tự sắp xếp, theo cách của mình. Cách của mình thì rõ là luôn đúng còn gì. (Viết tới đây lại nhớ lần tôi và bạn cùng phòng đã trải qua 1 trận lanh tanh bành với nhau chỉ vì tôi đã đóng giá sách có chiều cao của 1 tầng sách thấp hơn cuốn sách cao nhất)
Khi người chủ của lô sách chết đi, sách là một việc khá khó xử lý với con cháu.
Hôm trước tôi xem phim One Fine Morning (có bạn diễn viên Léa Seydoux đóng) có đoạn về chuyện này thấy khá thật. Ông bố là giáo sư đại học, có rất nhiều sách. Về già ông sống một mình và trí não ông không còn tỉnh táo, vợ cũ vợ mới và các con phải đưa ông vào trại dưỡng lão. Bà vợ cũ và con gái ngồi bàn xem xử lý đống sách của ông thế nào. Bà vợ không lấy sách về vì nhà bà cũng có quá nhiều sách rồi. “Hay là đốt đi” bà mẹ bảo. Cô con gái bảo “nhưng đó là cuộc đời ông ấy, sách là do ông ấy chọn…”. Cuối cùng cô gái liên hệ được với các học trò cũ của bố để tặng lại sách.
Tôi thì rất hay có suy nghĩ là con mình rồi cũng sẽ đọc những cuốn sách mà mình đọc, mình thích, mình mua cất trữ.
Có thể chúng chỉ đọc 1 phần nhỏ trong số sách tôi mua. Nhưng làm sao tôi biết đó là những cuốn nào để giữ lại hay vứt đi?
Mà việc này cũng chả có nhiều giá trị hay ý nghĩa lắm thì phải. Nó chỉ là tâm lý của tôi, một người trải qua thời rất hiếm sách để đọc, tới lúc có thể mua hầu như mọi cuốn sách mình thích. Do đó mới sinh ra tâm lý sở hữu, cất trữ, để dành, chia sẻ sách cho người khác.
Bây giờ sách quá dễ sở hữu đối với hầu hết mọi người đi làm hay có thu nhập ở thành phố. Vậy thì sách để cho con là thứ có vẻ hơi buồn cười. Nhưng cũng chẳng phải vậy, sách là thứ đồ đạc vô cùng đặc biệt. Trong đó sẽ có những thứ cả ngàn năm không cũ đi, và có những thứ là rác, nên vứt ngay đi. Nhưng làm sao biết cái nào là rác, cái nào sẽ mãi vẫn còn giá trị? Khi nào ta biết điều đó? Giả sử ta đã biết rồi, nhưng điều ta biết đó sẽ vẫn đúng với người khác hay không?
Tôi và con gái lớn đang đọc chung nhau 1 tài khoản Kindle, tức là cùng chung 1 danh mục sách. Cháu đọc trên máy kindle, tôi đọc trên ứng dụng kindle cài trên iphone. Hiện tại thì ai đọc sách của người đó. Nhưng đã là sách thì sớm muộn cũng chẳng có chung riêng gì. Đống sách tôi tải vào kindle sẽ là thứ con gái tôi có thể tham khảo được. Cũng là 1 công đôi việc.
10 năm trở lại đây, sau khi mang tủ sách trước đó ra làm thư viện công cộng để chia sẻ đi, tôi bắt đầu hạn chế mua sách giấy.
Đầu tiên là thấy nhu cầu mua sách giảm đi. Đúng hơn là nhu cầu đọc giảm đi. Thấy sách có nội dung “bị loanh quanh vòng vo quay lại chỗ cũ” – hoặc chính mình bị cái đó rồi đổ tại sách.
Giảm mua cũng để nhà đỡ chật chội hơn, đỡ công bảo quản sách hơn. Sách mua thì tốn tiền, nhưng vẫn ít thấy tiếc tiền hơn các món đồ khác, kể cả khi thỉnh thoảng mua nhầm. Dù vậy, khi cắt giảm chi tiêu thì sách cũng như mọi đồ dùng khác, cắt giảm như nhau.
Từ khi biết cách chuyển file sách ebook vào kindle để đọc, tôi cũng hay làm cách này để có thể chủ động đọc trên kindle. Đầu tiên là làm với các cuốn mình đã đọc và có nhu cầu thỉnh thoảng đọc lại hoặc tra cứu. Sau đó là tìm cuốn nào hay mà chưa có, chưa đọc.
Đọc trên kindle thì tiện lợi ở chỗ mọi lúc mọi nơi mà không cần cầm theo sách giấy. Việc này rất tiện khi tra cứu hoặc đột nhiên có nhu cầu đọc về 1 chủ đề nào đó. Với 1 cái điện thoại hoặc máy đọc sách nhỏ, có cả thể mang theo cả thư viện đúng nghĩa. 1 người mang cả thư viện theo để làm gì? Hehe
Khi tìm sách ebook để đưa vào kindle thì tôi thấy rất ít bản sách là dạng epub (loại định dạng tối ưu của sách điện tử, giúp đọc tốt trên mọi loại thiết bị – nhất là trên điện thoại). Đa số là dạng file pdf, vốn không tối ưu để đọc. Chứng to nhu cầu đọc ebook cũng khá thấp, nếu không nói là rất thấp. Việc có 1 file pdf không đồng nghĩa với trải nghiệm đọc tốt. Trải nghiệm đọc tệ thì việc đọc khó mà tốt được. Thế là tôi lại tự làm file epub để tối ưu trải nghiệm đọc của mình. Có người hỏi xin thì lặng lẽ gửi riêng và nhắn không phát tán cho người khác vì làm như vậy là vi phạm bản quyền của đơn vị phát hành sách! Cũng nhắn họ là nên mua sách giấy để ủng hộ nhà xuất bản. Chả biết vậy là đủ chưa?
Tôi tìm được không ít sách, cả cũ và khá mới, dưới dạng ebook trên internet. Sau khi mất 1 chút công làm thành file epub (down file, cắt thành nhiều file nhỏ, mở bằng GG doc, sửa format và lỗi chính tả, save as epub, gửi vào email kindle để nó chui vào thư viện trên kindle của mình, đọc và kiểm tra lỗi chính tả tiếp, có lỗi thì sửa tiếp và làm lại file epub mới).
Khi hoàn thành, tôi có sách sịn đọc bên mình, không phải mua và chất chứa cuốn sách giấy đó.
Tôi có hối hận vì đọc sách “chùa” từ internet thế này không? Không. Hic
Với cách mà loài người lưu trữ nội dung dưới dạng điện tử, thư viện và sách giấy sẽ giảm vai trò của nó mà không ảnh hưởng tới quá trình đọc của con người. Sách giấy rồi sẽ chỉ còn là vật kỷ niệm. Con cháu đỡ phải tốn công sức xử lý “gia tài” của cha ông để lại.
Bất động sản thì đắt, nhà ở vẫn còn thiếu, việc phát triển thư viện vật lý nên đổi thành phát triển thiết bị đọc sách điện tử giá rẻ và xây dựng các nội dung ở dạng số (ebook). Sách giấy hay ebook, đến phòng đọc sách (thư viện) hay đọc trên điện thoại…chỉ là cách thức. Người ta có đọc hay không, là một chuyện khác.
Đọc cũng chỉ là 1 trong muôn vàn hoạt động của con người. Có người làm, có người không. Có người làm ít, có người làm nhiều. Với tôi đọc là một hoạt động quan trọng của việc học, nếu không nói là quan trọng nhất.
Cấn Đình Việt 